Hasło
na żyletki I
Definicja
Jeśli ktoś zwyciężył, przegrał itp. na żyletki, to zwyciężył, przegrał itp. minimalną różnicą punktów, głosów itp. Jeśli w jakiejś rywalizacji było na żyletki, to jej uczestnicy mieli bardzo zbliżone wyniki.
Przykłady użycia
Zwyciężyliśmy, ale na żyletki (Źródło)
Rafał "Żyletka" Trzaskowski przegrał na żyletki (Źródło)
Na Mazowszu było "na żyletki". Trzaskowski minimalnie wygrał (Źródło)
Trzaskowski i Nawrocki "na żyletki". Kto zdecyduje? (Źródło)
będzie na żyletki, łeb w łeb (Źródło) [komentarz do posta: „Pomimo mocnych spadków na #GPW udaje się utrzymać dobry wynik - zdecydowanie lepszy niż benchmarki” – K.K.]
Poprzedni mecz na żyletki przegral (Źródło)
Polak regularnie w ostatnich latach wygrywał tam przynajmniej dwa mecze. W 2022 roku osiągnął nawet ćwierćfinał, który na żyletki przegrał z Grigorem Dimitrowem. (Źródło)
Werdykt rozstrzygnie się na żyletki. (Źródło) przysłówek
Siatkarze #Pamesa Voleibol Teruel wygrali wczoraj w spotkaniu "na żyletki" z #Maccabi Tel Aviv (3:2) […] (Źródło)
Na żyletki w lidze […] (Źródło) [komentarz do tabeli z wynikami drużyn, między którymi różnica punktowa jest minimalna – K.K.]
Informacja gramatyczna
Wyrażenie to pełni funkcję przysłówka. Oprócz niego istnieje na żyletki pełniące funkcję przymiotnika.
Odsyłacze
por. na żyletki II
Informacja o przyczynie umieszczenia jednostki w słowniku
Wyrażenie to, pełniące funkcję przysłówka, zostało umieszczone w słowniku ze względu na nowe znaczenie. Wielki słownik języka polskiego PAN pod red. P. Żmigrodzkiego notuje je (wraz z wariantem na żyletkę) w znaczeniu ‘tak, że obiekt o którym mowa, znajduje się w minimalnej odległości od drugiego’ (zob. tu).
Jego homonim – na żyletki II, pełniący funkcję przymiotnika – nie jest neosemantyzmem, gdyż nie występuje w innych znaczeniach.
Informacja o pochodzeniu jednostki
Prawdopodobnie źródłem wyrażenia na żyletki jest angielskie określenie razor-thin (dosł. ‘na grubość żyletki’; thin to po angielsku ‘cienki’), które Cambridge Dictionary (zob. tu) definiuje następująco: ‘A razor-thin difference in amount is very small’ (‘różnica na grubość żyletki jest bardzo małą różnicą’) i ilustruje przykładem: The president won the election by a razor-thin margin (dosł. ‘prezydent wygrał wybory różnicą na grubość żyletki’).
Informacje pozajęzykowe
Wyrażenie to upowszechniło się w polszczyźnie lub wręcz do niej weszło w czasie wyborów prezydenckich w 2025 r. Używał go Rafał Trzaskowski, kandydat, który według sondaży miał minimalnie wyższe lub minimalnie niższe poparcie niż jego rywal Karol Nawrocki (który w rezultacie wygrał wybory).
Informacje dodatkowe
Oprócz wymienionego wyżej określenia na żyletki ‘na bardzo bliską odległość‘ na żyletki w języku polskim jest używane także w konstrukcjach typu: statek, okręt, samolot, samochód itp. poszedł na żyletki, został pocięty na żyletki itp., mających znaczenie ‘statek, okręt, samolot, samochód itp. przestał już służyć i poszedł na złom’ (por. tu i tu).
Hasło zgłoszone
27 maja 2025
Hasło opublikowane
30 listopada 2025
Zgłoszenie hasła
Katarzyna Kłosińska
Opracowanie hasła
Katarzyna Kłosińska
Informacja graficzna w Google
Informacja frekwencyjna w google