Lalkomania to potoczne określenie sytuacji, w której premiera dwóch filmów pt. Lalka we wrześniu 2026 r. stała się powodem wielu dyskusji – w większym stopniu społecznych niż eksperckich – na temat wierności tych (i wcześniejszych) adaptacji filmowych pierwowzorowi literackiemu (powieści Bolesława Prusa pt. Lalka), charakteru i losów bohaterów Lalki (i literackiej, i filmowej) itd.

"Lalkomania" trwa w najlepsze. I dobrze! To powieść, która zasługuje na nowe interpretacje i przede wszystkim na zainteresowanie kolejnych pokoleń. We wrześniu dostajemy aż dwie nowe produkcje związane z najwybitniejszą powieścią Prusa, pojawia się więc zatem dwóch nowych "Wokulskich" - Tomasz Schuchardt i Marcin Dorociński. Jak wypadają na tle aktorów, którzy wcielali się w tę postać wcześniej - Jerzego Kamasa i Mariusza Dmochowskiego?
🥇 Jednym słowem - który Wokulski jest według Was najlepszy? Która ekranowa "Lalka" najbardziej przypadła Wam do gustu? 🔥
👣 O Warszawie pokazanej w powieści, miejscach i ludziach, powiem w czasie niedzielnego spaceru. Start o g. 13 przy pomniku Kopernika na Krakowskim Przedmieściu. Bilety 20 zł/os., młodzież do 18 lat - 10 zł, dzieci poniżej 10 lat bezpłatnie. (Źródło)

Trudno wyobrazić sobie bardziej ryzykowny eksperyment niż wypuszczenie w odstępie dwóch tygodni dwóch nowych ekranizacji „Lalki”. Większość Polaków zna tę powieść z własnej lektury albo z historycznych ekranizacji Ryszarda Bera i Wojciecha Jerzego Hasa, które przez lata ustalały wyobrażenie o Wokulskim, Izabeli, Rzeckim i Warszawie końca XIX w. Każda nowa próba musi się mierzyć z tym bagażem.
A jednak obecna lalkomania dowodzi, że książka nie tylko nie umarła pod ciężarem tradycji, ale właśnie teraz odzyskuje zaskakującą żywotność. Stała się pozycją, którą się ponownie reinterpretuje, przepisuje, przenosi na ekran i zamienia w popkulturowy kod. (Źródło)

Wrzesień miesiącem Lalek. Czy czeka nas Lalkomania?
Prawie pół wieku minęło od ostatniej ekranizacji powieści Bolesława Prusa „Lalka”. W tym roku powraca w dwóch wersjach – serialowej i kinowej. Oba obrazy swoją premierę mają we wrześniu.
W 1968 roku „Lalka” Bolesława Prusa zadebiutowała na wielkim ekranie. (…) 9 lat później, w 1977 roku, Polacy mieli szansę ponownie obejrzeć „Lalkę”. (…)
Po kilku dekadach „Lalka” ponownie wraca na ekrany w dwóch różnych odsłonach. To, co łączy oba obrazy, to rok i miesiąc premiery. (…)
– Zderzenie dwóch projektów inspirowanych twórczością Bolesława Prusa można uznać naprawdę za spory zbieg okoliczności. Zwłaszcza że twórcy filmu i serialu twierdzą, że po prostu wpadli na taki pomysł i postanowili go urzeczywistnić. Decyzje platformy streamingowej, aby wprowadzać serial dwa tygodnie wcześniej przed premierą filmu, trudno oceniać. Być może była to decyzja biznesowa i osoby odpowiedzialne za serial uznały, że będzie to najlepszy rodzaj promocji dla tego projektu, kiedy dwie „Lalki” będą ze sobą z jednej strony konkurować o widzów. A z drugiej strony zostaną nam zaprezentowane dwie różne interpretacje dzieła Bolesława Prusa (…) (Źródło)

„Polskę ogarnęła lalkomania” – pisze niemiecki dziennik „Sueddeutsche Zeitung” w internetowym wydaniu. Korespondentka gazety Viktoria Grossmann pisze o ogromnym zainteresowaniu powieścią Bolesława Prusa z drugiej połowy XIX wieku w związku z niemal równoczesnym ukazaniem się serialu Netflixa na jej podstawie, a także pełnometrażowego filmu.
„‚Lalka' bez cienia przesady uchodzi za jedną z najważniejszych i najbardziej znanych powieści w historii polskiej literatury. Powstała w czasach, gdy Polska nie istniała jako państwo, ale za to w większym stopniu jako przestrzeń kultury. To właśnie sprawia, że ta książka jest tak ważna do dziś. Wszyscy ją czytali – to lektura obowiązkowa w szkołach – więc każdy może się wypowiedzieć. A nawet niemieccy sąsiedzi: akurat rok temu ukazał się nowy niemiecki przekład powieści nakładem szwajcarskiego wydawnictwa Kampa” – zauważa Grossmann. (Źródło)

Zalety lalkomanii
O tym, jak błogosławiony to czas, że się Polacy kłócą o kino i literaturę, zamiast skakać sobie do gardeł z bardziej pospolitych powodów, już pisałem przy okazji felietonu zachwalającego serialową wersję. Kwitnie lalkobiznes, Prus na szczytach dworcowych stoisk (Źródło)

W samym środku trwającej "Lalkomanii" postanowiliśmy sprawdzić, jak było naprawdę. Czy "Lalka" rzeczywiście jest powieścią o całej Warszawie, czy raczej o kilku ulicach i salonach? Czy Stanisław Wokulski był faktycznie bajecznie bogaty? I czy mieszkańcy Powiśla naprawdę żyli w takiej nędzy, jak opisywał Prus? (Źródło)

Jesień upływa pod znakiem „Lalki” Bolesława Prusa. Polscy widzowie dostali właśnie nie jeden, ale dwa wielkie filmowe projekty inspirowane jego twórczością. (…)
„Lalka”, która często pojawia się na egzaminach maturalnych, nas przeraża, a niezliczone pokolenia maturzystów modliło się w duchu, aby przypadkiem na egzaminie nie pojawił się temat o związku kupca Stanisława Wokulskiego z arystokratką Izabelą Łęcką.
Ten lęk ma jednak swój rewers. Sprawia bowiem, że „Lalka” jest cały czas jedną z ważniejszych lektur, jednym z czytelniejszych kodów kulturowych, który cały czas łączy, bez względu na pokolenia. Widać to w fali swoistej Lalkomanii, która właśnie nas zalewa. Popularność historii Stanisława i Izabeli sprawia, że mamy wręcz wysyp wszelkiego rodzaju powieści okołolalkowych, zarówno tych stojących na wyższym poziomie, jak i bardzo swobodnych fantazji, które łatwiej zakwalifikować do fanfika. Dość powiedzieć, że jeden z „najbardziej tajemniczych” polskich pisarzy, czyli Jakub Jarno, również postanowił napisać swoją „Lalkę”. (Źródło)

Trochę mnie ostatnio żyćko pochłonęło i prawie się spóźniłam z Lalkomanią 😉 A powtórzyłam sobie te książkę jeszcze w sierpniu, tylko zaspałam z recenzją. (…) Nie będę oryginalna w swoich wnioskach - jest to Powieść przez wielkie P i wcale się nie dziwię, że nadal ludzie do niej wracają, powstają kolejne interpretacje i ekranizacje. Aktualna lalkomania cieszy mnie równie bardzo, co szał na "Odyseję". Czuć, że naprawdę dobre historie łączą pokolenia.
Oczywiście historie sprzed wieków również się starzeją i w "Lalce" pojawia się kilka problematycznych elementów, jak antysemityzm czy szowinizm (choć moim zdaniem przemiana Wokulskiego z dobrego chłopaka w redpillowca jest pokazana turbo ironicznie). W ogóle poczucie humoru Prusa bardzo do mnie przemawia, to jest naprawdę zabawna książka. No i oczywiście bardzo warszawska. Świetne dziś wybrzmiewa jej nieomal lewackie przesłanie klasowe. Po 130 latach z tego dzieła nadal można czerpać garściami, a jednocześnie po prostu cieszyć się lekturą. (Źródło)